Alimenty dla byłego małżonka

Podkreślenie Adwokata

Obowiązek alimentacyjny względem byłego już małżonka

Czy istnieje obowiązek płacenia alimentów na rzecz byłego małżonka, a jeżeli tak, to w jakich sytuacjach? Na czym polega tzw. zwykły obowiązek alimentacyjny i rozszerzony obowiązek alimentacyjny? Kiedy wygasa obowiązek płacenia alimentów na rzecz byłego małżonka? W jaki sposób adwokat może pomóc w uchyleniu się od obowiązku alimentacyjnego?

Regulacje dotyczące alimentów na rzecz byłego małżlonka zawarte są w art. 60 Kodeksu rodzinnego i opikuńczego. Zgodnie z tymi regulacjami, małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego. Idąc dalej, jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.

Na wstępie należy poczynić uwagę, że samo orzeczenie rozwodu nie powoduje, że byli małżonkowie nie mogą względem siebie dochodzić roszczeń alimentacyjnych. Z chwilą orzeczenia rozwodu powstaje bowiemmiędzy byłymi małżonkami stosunek alimentacyjny, gdy spełnione są przesłanki wymienione w art. 60 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Co istotne, według art. 130 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwodzie wyprzedza obowiązek alimentacyjny innych krewnych tego małżonka.

Zwykły obowiązek alimenacyjny

Artykuł 60 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego reguluje tzw. Zwykły obowiązek alimenacyjny. Reguluje on istnienie i zakres obowiązku alimentacyjnego między rozwiedzionymi małżonkami w sytuacji, gdy oboje małżonkowie zostali uznani za winnych rozkładu pożycia małżeńskiego. Przepis ten ma również zastosowanie w sytuacji, gdy żadnemu z małżonków nie została przypisana wina rozkładu pożycia małżeńskiego.

Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, istnienie obowiązku alimentacyjnego między rozwiedzionymi małżonkami zależy od równoczesnego spełnienia dwóch przesłanek. Pierwsza z nich wiąże się z udzieleniem odpowiedzi na pytanie, czy któryś z małżonków, a jeśli tak, to który z nich, ponosi winę rozkładu pożycia. Drugą przesłanką jest niedostatek po stronie małżonka żądającego dostarczenia mu środków utrzymania. Przy czym, sąd rozpoznający sprawę o alimenty na podstawie art. 60 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jest związany orzeczeniem co do winy, które zawarte zostało w wyroku rozwodowym.

Co istotne w zakresie obowiązku alimentacyjnego pomiędzy byłymi już małżonkami to to, że zasada równej stopy życiowej nie obowiązuje po orzeczeniu rozwodu.

Co oznacza ustawowe pojęcie niedostatku? W orzecznictwie przyjęto pogląd, zgodnie z którym pojęcie niedostatku z art. 60 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuińczego oznacza zarówno brak jakichkolwiek środków utrzymania jak i sytuację, kiedy uzyskane środki nie wystarczają na pełne zaspokojenie usprawiedliwionych potrzeb. Ponadto – co istotne z punktu widzenia pozwanego – przyjmuje się, że małżonek domagający się alimentów winien w pełni wykorzystać w pierwszej kolejności wszystkie możliwości w celu uzyskania dochodów niezbędnych do zaspokojenia swoich usprawiedliwionych potrzeb. Według Sądu Najwyższego usprawiedliwione potrzeby to takie, których zaspokojenie zapewni uprawnionemu normalne warunki bytowania, odpowiednie do jego stanu zdrowia i wieku.

Rozszerzony obowiązek alimentacyjny

Artykuł 60 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego reguluje tzw. rozszerzony obowiązek alimentacyjny. Przepis ten będzie miał zastosowanie w wypadku, gdy orzeczenie rozwodu następuje z winy jednego tylko małżonka. Co istotne tzw. rozszerzony obowiązek alimentacyjny małżonka ponoszącego wyłączną winę za rozkład pożycia nie zależy od tego, czy małżonek niewinny cierpi niedostatek. Wystarczające jest wyłącznie pogorszenie się jego sytuacji materialnej wskutek orzeczenia rozwodu.

Kolejną różnicą w porównaniu do zwykłego obowiązku alimenacyjnego jest to, że żądający alimentów na podstawie art. 60 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - czyli małżonek niewinny - nie musi wcale wykazywać, że rozwód pogorszył jego sytuację materialną. Orzekając w zakresie żądania małżonka niewinnego zasądzenia alimentów sąd powinien dokonać porównania sytuacji, w jakiej małżonek niewinny znajdzie się po rozwodzie, z sytuacją, w jakiej by się znajdował, gdyby rozwody nie było.

W orzecznictwie sądów powszechnych nie budzi żadnych wątpliwości, że przyznanie alimentów na rzecz byłego małżonka nie ma charakteru obligatoryjnego, nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki ustawowe określone w art. 60 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przez użycie słów „sąd może orzec”, ustawodawca dał wyraz pewnej swobodzie sędziowskiej, która pozwala sądowi na oddalenie powództwa, jednakże tylko wyjątkowo, gdy będą przemawiały za tym konkretne, bardzo ważne powody.

Na zakończenie należy jeszcze dodać, że o ile rozstrzygnięcie o alimentach na rzecz wspólnych małoletnich dzieci należy do obowiązku orzekającego sądu rozwodowego, o tyle o alimentach na rzecz byłego małżonka po orzeczeniu rozwodu orzeka sąd jedynie na wniosek jednego z małżonków.

Obowiązek z art. 27 k.r.o. a obowiązkiem z art. 60 k.r.o.

Pewnego rodzaju trudności interpretacyjne wywoływała kiedyś odpowiedź na pytanie, czy po orzeczeniu rozwodu wygasa automatycznie obowiązek z art. 27 k.r.o., a w konsekwencji konieczne jest wytoczenie nowej sprawy o alimenty z art. 60 k.r.o. Początkowo w orzeczeniach sadów przyjmowano, że obowiązek z art. 27 k.r.o. nie wygasa i jest kontynuowany. Jak wskazywał Sąd Najwyższy, w powyższej sytuacji dochodzi do swoistego przekształcenia stosunku alimentacyjnego. Powyższe zapatrywanie uległo jednak zmianie w związku z uchwałą z dnia 13.07.2011 r., wydaną w sprawie III CZP 39/11, w której stwietrdzono, że z chwilą uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód obowiązek małżonków przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny z art. 27 k.r.o. wygasa.

Wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego dla byłego małżonka

Zgodnie z art. 60 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Jednakże gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin pięcioletni.

Jak wynika z w/w przepisu należy uznać, że termin pięcioletni nie dotyczy sytuacji, gdy zobowiązany małżonek został uznany za winnego rozkładu pożycia. Co istotne to, że bez znaczenia dla wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego jest wstąpienie w związek małżeński przez małżonka zobowiązanego. Zawarcie małżeństwa przez zobowiązanego do alimentów wywierać może jednak wpływ na możliwości majątkowe zobowiązanego, o których mowa jest w art. 60 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

W zakresie braku ograniczenia czasowego obowiązku alimentacyjnego wobec małżonka uznanego za winnego rozpadu małżeństwa wypowiadał się Trybunał Konstytucyjny. W wyroku z 11.04.2006 r., SK 57/04 Trybunał uznał, że art. 60 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zakresie, w jakim obowiązek alimentacyjny nie wygasa wskutek upływu czasu, jest zgodny Konstytucją. Według Trybunału brak oznaczonego kalendarzowo terminu wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego łagodzony jest z jednej strony przez konieczność uwzględnienia możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego, a z drugiej możliwością oddalenia przez sąd takiego powództwa na podstawie art. 5 Kodeksu cywilnego.

W wyjątkowych okolicznościach sąd może wydłużyć obowiązek alienacyjny byłego małżonka. Do takich wyjątkowych okoliczności według orzecznictwa sądów powszechnych można między innymi zaliczyć długotrwałość pożycia małżonków, znaczne dysproporcje w ich statusie materialnym po rozwodzie, obiektywne przyczyny uniemożliwiające lub ograniczające zarobkowanie, a także możliwość pomocy ze strony innych członków rodziny. Te wyjątkowe okoliczności, o których mowa mogą dotyczyć zarówno małżonka zobowiązanego jak i uprawnionego z tytułu alimentów, o których mowa jest w art. 60 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Niestety – można rzec z punktu widzenia osoby zobowiązanej – ustawową przesłanką wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego rozwiedzionego małżonka nie jest pozostawanie w konkubinacie przez uprawnionego do alimentacji.

Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na treść art. 144¹Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z treścią przytoczonego przepisu, zobowiązany może uchylić się od wykonania obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Nie dotyczy to obowiązku rodziców względem ich małoletniego dziecka. Przepis ten ma również zastosowanie do alimentów małżonków na podstawie odesłania zawartego w art. 61 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jak wynika z powyższego, art. 144¹ stanowi podstawę do uchylenia się zobowiązanego od wykonania obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego, wówczas gdy żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Przytoczony powyżej art. 144¹ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego należy uznać za podstwę nie tylko samego oddalenia powództwa o alimenty między byłymi małżonkami, ale również podstawę powództwa o uchylenie nałożonego już obowiązku alimentacyjnego. Z powództwem takim może wystąpić rozwiedziony małżonek, który został zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz byłego małżonka. Dla przykładu rozwiedziony małżonek uprawniony do alimentów celowo pozostaje w konkubinacie tylko po to, aby pobierać alimenty od byłego małżonka.

Kolejną możliwość ingerencji w raz ustalony już obowiązek alimentacyjny pomiędzy byłymi małżonkami daje nam art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przepis ten może również stanowi podstawę powództwa o uchylenie obowiązku alimentacyjnego między rozwiedzionymi już małżonkami z tym, że podstawę uchylenia nie stanowi sprzeczność świadczenia z zasadami współżycia społecznego, ale zmiana stosunków. Za taką zmianę stosunków można uznać uzyskanie przez uprawnionego do alimentów małżonka bardzo dobrze płatnej pracy.

Przedłużenie alimentów od byłego małżonka

Przedłużenie alimentów od byłego małżonka na podstawie art. 60 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego może nastąpić w drodze procesu. Co istotne, wyrok wydany w sprawie na podstawie art. 60 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ma charakter konstytutywny.

W zakresie pięcioletniego ustawowego terminu, należy przyjąć w ślad za orzecznictwem Sądu Najwyższe, że powództwo o przedłużenie terminu z art. 60 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego może zostać wytoczone również po upływie tego terminu. Należy jednak poczynić pewne zastrzeżenie mianowicie, że przedłużenie pięcioletniego terminu przewidzianego w art. 60 § 3 może nastąpić tylko wówczas, gdy wyjątkowe okoliczności, wymienione w tym przepisie, powstały przed upływem 5 lat od orzeczenia rozwodu.

Sprawy o alimenty – adwokat Łódź Zgierz

Kancelaria Adwokacka Adwokata Piotra Sęka świadczy pomoc prawną w sprwach z zakresu szeroko rozumianego prawa rodzinnego. Posiadamy wieloltnią praktykę m.in. w sprawach rozwodowych, o alimenty, o kontakty z dziećmi, o władzę rodzicielską, czy też w sprwach dotyczących podziału majątku wspólnego byłych małżłonków. Zapraszamy do zapoznania się z ofertą naszej Kancelarii Adwokackiej oraz do kontaktu.

Słowa kluczowe: sprawy rodzinne adwokat Zgierz, porady prawne Łódź, alimenty adwokat Zgierz, rozwody adwokat Łódź, dobry adwokat w Zgierzu, porady prawne, kancelaria adwokacka Łódź

Zobacz inne sprawy z kategorii > Sprawy rodzinne i podział majątku wspólnego

Sprawy rozwodowe Zaległe alimenty Przedawnienie alimentów Rozliczenie opłat za lokal pomiędzy byłymi małżonkami Alimenty dla pełnoletniego dziecka Współwłaściciel uniemożliwia korzystanie z nieruchomości wspólnej Podział majątku wspólnego - akcje i udziały Ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym byłych małżonków Jak odebrać dziecko jednemu z rodziców? Zabranie prawa jazdy za niepłacenie alimentów Utrudnianie kontaktów z dzieckiem Kto może żądać ustalenia kontaktów z dzieckiem Alimenty - zabezpieczenie alimentów Od czego zależy wysokość alimentów? Intercyza a dziedziczenie Pokrzywdzony w postępowaniu w sprawach nieletnich Uchylenie alimentów gdy dziecko zagranicą Ustalenie ojcostwa – odmowa poddaniu się badaniom DNA Dziedziczenie długów alimentacyjnych Uprawnienie do korzystania z mieszkania małżonka Zmiana nazwiska po rozwodzie Przymusowe zobowiązanie do leczenia odwykowego Co z domowym pupilem po rozwodzie? Kiedy można podwyższyć alimenty? Alimenty w ciąży przed narodzinami dziecka Podział majątku byłych małżonków Pozbawienie praw rodzicielskich a alimenty Skutki wyprowadzki przed rozwodem Przywłaszczenie między małżonkami Alimenty na dziecko z Ukrainy Ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym byłych małżonków Rozdzielność majątkowa z datą wsteczną Jak pozbyć się małżonka z domu który stosuje przemoc? Budowa domu na gruncie małżonka – jak rozliczyć? Uprawnienia Policji w przypadku przemocy domowej Pozbawienie prawa jazdy z uwagi na brak opłacania alimentów Pozbawienie bądź ograniczenie władzy rodzicielskiej – kiedy można? Czy świadczenie 800+ ma wpływ na wysokość alimentów? Podział majątku wspólnego w postępowaniu rozwodowym Uchylenie alimentów względem pełnoletniego dziecka Rozliczenie nakładów z majątku wspólnego małżonków na majątek osobisty jednego z małżonków