Uprawnienie do korzystania z mieszkania małżonka

Uprawnienie do korzystania z mieszkania małżonka

Jak wynika z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie (art. 23 k.r.o.). Ponadto, jednymi z podstawowych obowiązków małżeńskich są: wspólne pożycie, wzajemna pomoc i wierność oraz współdziałanie dla dobra rodziny, którą małżonkowie przez swój związek założyli. Czy jednak równość w prawach oznacza, że po ślubie wszystkie prawa przysługujące jednemu małżonkowie, np. prawo własności nieruchomości, zaczynają od razu przysługiwać drugiemu?

Nie do końca. Większość praw majątkowych, które przysługują tylko jednemu z małżonków, po zawarciu związku małżeńskiego nie przejdą automatycznie na drugiego. Taka ewentualność jest bardziej skomplikowana i zazwyczaj wymaga pomocy prawnej adwokata. Są jednak pewne sytuacje, w których fakt zawarcia małżeństwa daje dodatkowe prawa małżonkowi, który uprzednio ich nie miał. Jednym z takich praw jest prawo do korzystania z mieszkania małżonka. To uprawnienie zostanie omówione szerzej w dzisiejszym artykule.

Mieszkanie jednego małżonka dla potrzeb rodziny

Powołane powyżej prawo do korzystania mieszkania, wynika z treści art. 28(1) kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym – jeżeli prawo do mieszkania przysługuje jednemu małżonkowi, drugi małżonek jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w celu zaspokojenia potrzeb rodziny. Przepis ten stosuje się odpowiednio do przedmiotów urządzenia domowego. Jak wynika z doświadczenia w pracy adwokata, wiele osób wchodzących w związek małżeński i zakładających rodzinę zupełnie nie zastanawia się nad przysługującymi im z tego tytułu prawami. Wbrew przeświadczeniu części Klientów kancelarii adwokackiej, fakt zawarcia związku małżeńskiego nie sprawia, że małżonek, który nie posiada tytułu do nieruchomości, z chwilą zawarcia małżeństwa nabywa do niej prawo, przysługujące drugiemu.

Uprawnienie, przewidziane w art. 28(1) k.r.o., powstaje po stronie małżonka, gdy drugiemu z współmałżonków przysługuje prawo podmiotowe do danego mieszkania, a jemu nie, a także, gdy korzystanie z owego mieszkania jest konieczne w celu zaspokojenia potrzeb rodziny.

Co istotne, prawo podmiotowe do mieszkania jednego z małżonków może mieć różnorodny charakter i wynikać, np. z prawa własności, prawa spółdzielczego, ograniczonych praw rzeczowych (np. służebności osobistej), czy też z umowy najmu. Nie jest z kolei istotne, czy małżonek posiadający prawo do mieszkania nabył je przed zawarciem małżeństwa, czy też w trakcie jego trwania. Uprawnienie to dotyczy jednak tylko sformalizowanych związków małżeńskich – nie znajdzie więc zastosowania w przypadku konkubinatu. Osoby, które nie chcą bądź nie mogą zawrzeć związku małżeńskiego (np. pary homoseksualne) mogą uregulować uprawnienie do korzystania z mieszkania jedynie w sposób umowny.

Prawo przewidziane w art. 28(1) k.r.o. ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, że nie można go wyłączyć na mocy umowy zawartej pomiędzy stronami ani w żaden sposób ograniczyć czy zmodyfikować.

Do kiedy małżonek może korzystać z mieszkania drugiego małżonka?

Prawo to trwa do czasu ustania małżeństwa – jego rozwiązania przez rozwód, bądź unieważnienia, a także orzeczenia separacji. W tym ostatnim przypadku wpływu na zakres korzystania z mieszkania nie będzie miała jednak separacja faktyczna, a jedynie ta orzeczona przez sąd. Poza wspomnianymi sytuacjami, prawo do korzystania z mieszkania wygasa także w przypadku śmierci małżonka, który dysponował tytułem prawnym. W takiej sytuacji małżonkowi jednak będzie przysługiwać prawo do korzystania z mieszkania przez trzy miesiące od chwili śmierci.

Choć wiele praw i obowiązków małżonków trudno egzekwować – np. prawa do wzajemnej pomocy, to w przypadku prawa do korzystania z mieszkania istnieją prawne sposoby jego dochodzenia. Przede wszystkim, małżonek korzystający z lokalu podlega ochronie przewidzianej dla lokatorów, a więc może m.in. w określonych sytuacjach uzyskać lokal zastępczy. Tematyka ochrony praw lokatorów zostanie jednak poruszona w odrębnym artykule.

Ponadto, przyjmuje się, że prawo do korzystania z mieszkania może stanowić przedmiot obowiązku alimentacyjnego pomiędzy byłymi małżonkami lub małżonkami w separacji formalnej. Oznacza to, że może dojść do sytuacji, w której małżonek posiadający tytuł prawny do mieszkania zajmowanego przez strony w trakcie trwania małżeństwa, będzie nadal zobowiązany do zapewnienia rodzinie warunków mieszkaniowych. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 lutego 1973 r. (sygn. III CRN 421/72) – małżonek może dochodzić dopuszczenia go do korzystania z mieszkania i współposiadania przedmiotów urządzenia domowego w postępowaniu procesowym.

Prawo przewidziane w art. 281 k.r.o. jest specyficzne, bowiem o jego istocie myślimy dopiero, gdy w małżeństwie przestaje się układać i powstają konflikty. Warto jednak mieć na uwadze, że istnieje takie uprawnienie, które ma zabezpieczać rodzinę. W razie sytuacji konfliktowej można wówczas udać się do adwokata i uzyskać poradę prawną dostosowaną do konkretnych okoliczności.

Porady prawne Łódź – reprezentacja sądowa

Zapraszamy do skorzystania z usług prawnych kancelarii adwokackiej adwokata Piotra Sęk z siedzibą w Łodzi i Zgierzu. Oferujemy porady prawne i reprezentację sądową m.in. w sprawach karnych, spadkowych, rodzinnych, cywilnych czy administracyjnych. Specjalizujemy się w szroko rozumianych sprawach odszkodowawczych. Zapraszamy do kontaktu.

Słowa kluczowe: adwokat Łódź, porady prawne w Zgierzu, sprawy rodzinne, sprawy rozwodowe, adwokat Zgierz, kancelaria adwokacka Łódź, porady prawne