Przestępstwo prowadzenia pojazdów po cofnięciu uprawnień art. 180a k.k.

Przestępstwo prowadzenia pojazdów po cofnięciu uprawnień art. 180a k.k.

Zgodnie z art. 180 a Kodeksu karnego, kto na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu, prowadzi pojazd mechaniczny, nie stosując się do decyzji właściwego organu o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

W jaki sposób rozumieć zapisy w/w przepisu? Czym jest w/w decyzja właściwego organu o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami? Do jakich stanów faktycznych zastosowanie ma w/w artykuł?  

W/w przestępstwo może być popełnione tylko przez działanie i ma ono charakter formalny, czyli do jego znamion nie należy skutek w postaci sprowadzenia niebezpieczeństwa, spowodowania wypadku czy naruszenia zasad ruchu.  

Decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami

Kierowca pojazdu realizuje znamiona w/w przestępstwa, gdy wobec sprawcy wydano decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 103 ustawy z o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia braku zdolności do kierowania pojazdem, naruszenia przez kierującego przepisów oraz orzeczenia sądu. 

Jeżeli chodzi o przypadek stwierdzenia braku zdolności do kierowania pojazdem, to chodzi tu o istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem stwierdzone na podstawie orzeczenia lekarskiego, lub psychologicznego.

Zgodnie z wykładnią Sądu Najwyższego, warunkiem ponoszenia odpowiedzialności za przestępstwo z art. 180a k.k. jest istnienie w obiegu prawnym decyzji właściwego organu pozbawiającej sprawcę uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. Koniecznym jest jednak, aby decyzja ta była wykonalna, a więc chodzi o decyzję ostateczną lub decyzję, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności.  

Karaniu za w/w przestępstwo nie podlega natomiast prowadzenie pojazdu przez osobę nieposiadającą uprawnień do prowadzenia pojazdów z innych przyczyn, np. z powodu zatrzymania dokumentu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym lub art. 102 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami.

Słusznie Sąd Najwyższy wskazał, że po upływie okresu obowiązywania decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawnień do kierowania, decyzja taka nie stanowi przeszkody do odzyskania lub uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami. Prowadzenie pojazdu mechanicznego po zakończeniu tego okresu, jednak przez odzyskaniem uprawnień, co prawda nie może być uznane za niestosowanie się do decyzji o cofnięciu uprawnień, tj. za przestępstwo z art. 180a k.k., lecz jest prowadzeniem pojazdu bez wymaganych uprawnień, o którym mowa w art. 94 § 1 k.w. (vide: wyrok SN z 14.07.2022 r., V KK 209/22). 

Zgodnie z art. 42 § 1a pkt 1 k.k. sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w razie skazania za przestępstwo określone w art. 180a k.k. 

Co również istotne, nie wyczerpuje znamion przestępstwa z art. 180a Kodeksu karnego prowadzenie pojazdu mechanicznego po przywróceniu cofniętych uprawnień w sytuacji, gdy została wydana decyzja o ich przywróceniu, lecz kierowca nie odebrał prawa jazdy. Słusznie zatem Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że prowadzenie pojazdu mechanicznego już po zakończeniu okresu wskazanego w decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, ale bez ich odzyskania, nie jest niestosowaniem się do decyzji o ich cofnięciu, lecz jedynie prowadzeniem pojazdu bez posiadania uprawnień. Tym samym, zachowanie takie nie wyczerpuje znamion przestępstwa z art. 180a KK, a stanowi jedynie wykroczenie z art. 94 § 1 Kodeksu wykroczeń (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 14 kwietnia 2021 r., sygn. akt V KK 107/21).

Zatrzymanie prawa jazdy a przestępstwo z art. 180a k.k.

Co istotne, wyraźne ograniczenie tego przestępstwa do decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami wyklucza wypełnienie jego znamion w wypadku jedynie zatrzymania prawa jazdy.

Mając na względzie wyraźne ograniczenie zakresu stosowania art. 180a Kodeksu karnego do osób, które nie respektują decyzji właściwego organu o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, ze względu na zakaz wykładni na niekorzyść sprawcy, nie do przyjęcia jest, że taki sam skutek wywołuje zatrzymanie w wypadku określonym w art. 104a KierujPojU. Zasadnie Sąd Najwyższy przyjął, że: "Zatrzymanie prawa jazdy nie powoduje bowiem utraty samych uprawnień, które jedynie zostają czasowo zawieszone z racji braku dokumentu potwierdzającego ich posiadanie (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2021 r., sygn. V KK 466/20).

Brak uprawnień do kierowania pojazdami a przestępstwo z art. 180a k.k.

Według Sądu Najwyższego warunkiem odpowiedzialności karnej z art. 180a k.k. jest nie tylko samo zachowanie polegające na kierowaniu pojazdem bez posiadania uprawnień bowiem taki czyn penalizowany jest przez art. 94 § 1 k.w., lecz zachowanie takie musi być powiązane z niezastosowaniem się do wydanej uprzednio decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi (vide: wyrok SN z 6.06.2022 r., V KK 204/22).  

Zbieg art. 180a k.k. z art. 244 k.k. i art. 95 k.w.

Co istotne, przepis ten pozostaje w zbiegu pomijalnym z art. 244 k.k. Zatem jeżeli sprawca popełnił czyn z art. 180a k.k. w czasie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów z art. 42 k.k. i zakaz ten obejmuje pojazd, jakim kierował sprawca, oba te przepisy powinny znaleźć się w kwalifikacji prawnej czynu. Przepisem surowszym jest wówczas art. 244 k.k. Niewykluczony jest również zbieg z wykroczeniem z art. 95 k.w., czyli prowadzenie pojazdu bez dokumentów.

Adwokat od spraw karnych – Łódź Zgierz Ozorków

Zapraszamy do współpracy z naszą kancelarią adwokacką osoby potrzebujące wsparcia prawnego w szeroko rozumianych sprawach karnych. Zapewniamy pomoc prawną na etapie postępowania przygotowawczego, sądowego i wykonawczego. Zapraszamy do kontaktu z jedną z naszych kancelarii adwokackich mieszczących się w Ozorkowie, Zgierzu i Łodzi.   

Słowa kluczowe: sprawy karne Łódź, adwokat Łódź, adwokat w Zgierzu, Ozorków porady prawne, adwokat od spraw karnych, porady prawne w Zgierzu, adwokat Zgierz