Czy można odwołać się od ugody zawartej przed sądem?

Czy można odwołać się od ugody zawartej przed sądem?

Zawarłeś ugodę przed sądem i jesteś z niej niezadowolony, bądź podpisałeś ją w mylnym przekonaniu co do konkretnych faktów? W jaki sposób uchylić się od ugody sądowej?

Wskutek zaistniałego sporu, strony często decydują się na skorzystanie z instytucji ugody. Wówczas strony, czyniąc sobie wzajemne ustępstwa decydują się na zawarcie ugody sądowej lub pozasądowej. Niekiedy jednak zdarza się, że po zawarciu takiej ugody, strona dochodzi do przekonania, że ugoda wcale nie jest dla niej korzystna, bowiem strona działała pod wpływem mylnego przeświadczenia co do np. stanu faktycznego sprawy lub pod wpływem błędu. Czy istnieje zatem możliwość uchylenia się od skutków prawnych zawartej ugody?

Ugoda sądowa i pozasądowa

W pierwszej kolejności należy wskazać, że istnieją dwa rodzaje ugód – sądowa oraz pozasądowa. Ugoda pozasądowa to nic innego jak porozumienie zawierane między stronami, które ma na celu osiągnięcie konsensusu w sposób jak najszybszy i najtańszy. W ramach wynikłego sporu, umowę pozasądową można zawrzeć przed nadaniem sprawie biegu w sądzie lub w czasie trwającego już postępowania sądowego. 

Z kolei ugoda sądowa, to jak nazwa wskazuje - umowa zawierana przed sądem, które niejako zastępuje orzeczenie kończące sprawę. Istnieje możliwość zawarcia takiej umowy przed wytoczeniem powództwa w trybie zawezwania do próby ugodowej lub już w czasie trwania procesu. Ponadto, strony mogą zawrzeć umowę przed mediatorem, a następnie wystąpić do sądu o zatwierdzenie takiej ugody. 

Skutki prawne ugody sądowej i pozasądowej

Jak już zostało wspomniane ugoda sądową jest umową, która stanowi tytuł egzekucyjny. Co oznacza, że w sytuacji, kiedy jedna ze stron uchyla się od spełnienia ciążących na niej obowiązków wskutek zawartej ugody, strona uprawniona może wszcząć egzekucję komorniczą i doprowadzić do przymusowego wyegzekwowania postanowień zawartych w ugodzie. 

Natomiast ugoda pozasądowa, to czynność cywilnoprawna, który nie wywiera tak daleko idących skutków jak ugoda sądowa – co oznacza, że ugoda pozasądowa nie korzysta z przymiotu tytuły egzekucyjnego. A co z kolej za tym idzie, podmiot uprawniony nie będzie mógł skierować wniosku o wszczęcie egzekucji do komornika sądowego, lecz zmuszony będzie wytoczyć nowe powództwo. 

Uchylenie się od skutków prawnych ugody

Możliwość uchylenia się od skutków prawnych ugody wynika bezpośrednio z treści art. 918 kodeksu cywilnego (dalej k.c.), a także z przepisów ogólnych art. 88 k.c. Przywołany przepis określa, że przesłankami uchylenia się od skutków prawnych zawartej ugody pod wpływem błędu są następujące okoliczności: zaistniały błąd musi dotyczyć stanu faktycznego, który w ugodzie był uważany za pewny przez obie strony – a to oznacza, że błąd nie może dotyczyć stanu faktycznego, który był okolicznością sporną dla stron; gdyby strony nie działały pod wpływem błędu co do stanu faktycznego, to z pewnością spór nie zaistniałby. 

Ponadto, nie ma możliwości, aby uchylić się od skutków prawnych ugody z powodu odnalezienia dowodów co do roszczeń, których ugoda dotyczy, chyba, że została ona zawarta w złej wierze – art. 918 § 2 k.c. Przykładowo, w sytuacji, kiedy jedna ze stron miała świadomość tego, że otrzymała sporną cenę sprzedaży, a druga strona (kupujący) odnalazł pokwitowanie zapłaty po zawarciu ugody, to nie można wzruszyć ugody, o ile druga strona działała w dobrej wierze.  

Strona może również wykazywać wadliwość ugody, mając na uwadze wady oświadczenia woli lub powołując się na przepisy prawa materialnego, tym samym wykazując jej nieważność. 

Jak uchylić się od skutków prawnych ugody?

Jak już zostało wspomniane powyżej, jako że ugoda jest umową, możliwość pozbawienia jej skutków prawnych jest inna niż w przypadku orzeczenia kończącego postępowanie. Tym samym ugodę sądową można pozbawić skutków prawnych poprzez jej odwołanie do czasu uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu postępowania. 

Wskazać przy tym należy, że jeżeli postanowienie o umorzeniu postępowania uprawomocni się, to jeszcze nie wszystko stracone, gdyż prawo przewiduje możliwość wniesienia nowego powództwa o stwierdzenie nieważności ugody na mocy art. 189 k.p.c.  Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 11 września 1991 r., sygn. III CZP 80/91 ,,prawomocne umorzenie postępowania na skutek zawarcia ugody sądowej nie stoi zatem na przeszkodzie dochodzeniu w odrębnym procesie ustalenia jej nieważności lub bezskuteczności także wtedy, gdy postanowienie o umorzeniu stało się prawomocne’’.

W takiej sytuacji strona występująca z pozwem o ustalenie nieważności umowy musi wykazać swój interes prawny - ,,niezależnie od tego, czy są wystarczające podstawy materialnoprawne do uwzględnienia tego powództwa, jednakże jego uwzględnienie jest już zależne od wyniku przeprowadzonego postępowania sądowego, że wystąpiły przesłanki materialnoprawne, na których opierało się powództwo’’ (vide: Wyrok Sądu Najwyższego z dnia z dnia 5 kwietnia 2012 r.)

Porady prawne – Adwokat Łódź

Zapraszamy na konsultacje prawne do jednej z siedzib naszej kancelarii adwokackiej. Oferujemy porady prawne m.in. z zakresu prawa cywilnego, spadkowego, rodzinnego, karnego, administracyjnego i nie tylko. Prosimy o wcześniejszy kontakt telefoniczny w celu ustalenia dogodnego terminu spotkania.  

Słowa kluczowe: pomoc prawna, adwokat Łódź, adwokat prawo cywilne, adwokat sprawy cywilne, kancelaria adwokacka Łódź, adwokat reprezentacja przed sądem, porady prawne adwokat łódzkie