Adwokat Łódź, Zgierz - Piotr Sek

Przedawnienie w prawie pracy

Podkreślenie Adwokata

kom: 723 639 158

Przedawnienie roszczeń pracowniczych 

Kiedy przedawniają się roszczenia pracownicze? Czy terminy przedawniania są takie same dla pracowników jak i dla pracodawców? Które przepisy regulują kwestie przedawniania roszczeń ze stosunku pracy? Czy do przedawniania roszczeń pracowniczych będziemy stosować ogólne przepisy o przedawnianiu z Kodeksu cywilnego?

 

Po jakim czasie przedawniają się roszczenia pracowników i pracodawców?

Zgodnie z regulacjami dotyczącymi przedawniania zawartymi w Kodeksie pracy, roszczenia ze stosunku pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jednakże roszczenia pracodawcy o naprawienie szkody, wyrządzonej przez pracownika wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych, ulegają przedawnieniu z upływem 1 roku od dnia, w którym pracodawca powziął wiadomość o wyrządzeniu przez pracownika szkody, nie później jednak niż z upływem 3 lat od jej wyrządzenia. Dotyczy to też roszczeń pracodawcy związanych z naruszeniem przez pracownika zakazu konkurencji. Jeżeli pracownik umyślnie wyrządził szkodę, do przedawnienia roszczenia o naprawienie tej szkody stosuje się ogólne przepisy Kodeksu cywilnego. Co istotne terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez żadną czynność prawną. Niestety roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem organu powołanego do rozstrzygania sporów, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą w trybie określonym w kodeksie przed takim organem, ulega przedawnieniu z upływem 10 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia lub zawarcia ugody.

 

Przedawnienie roszczeń

Instytucja przedawnienia została ustanowiona przez ustawodawcę w celu usunięcia niepewności w obrocie prawnym. Służy dyscyplinowaniu stron stosunku pracy, które nabyły określone uprawnienia. Zachęca je do czynienia użytku z przysługującego prawa w rocznych, trzyletnich lub dziesięcioletnich terminach.

Adwokat powinien zwrócić uwagę Klientom, że w świetle regulacji Kodeksu pracy sąd pracy jest obowiązany wziąć pod uwagę skutki upływu czasu wyłącznie na zarzut zgłoszony przez stronę pozwaną. Inaczej mówiąc są z urzędu nie stwierdzi, że dane roszczenie uległo już przedawnianiu.  

Przepis art. 291 § 1 Kodeksu pracy mówi, że przedawnieniu ulegają wszystkie roszczenia ze stosunku pracy, czyli jakie? Na pewno majątkowe (zapłata wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych), mieszane (o urlop wypoczynkowy) i niemajątkowe (na przykład o wydanie świadectwa pracy w związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku pracy).

Co istotne, upływowi czasu nie podlegają roszczenia o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, które mogą być dochodzone na podstawie art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego, np. ustalenie że strony łączyła umowa o pracę, a nie umowa zlecenia.

Przepisy o przedawnieniu roszczeń ze stosunku pracy mają zastosowanie do roszczeń odszkodowawczych dochodzonych od pracodawcy przez członków rodziny pracownika zmarłego w wypadku przy pracy lub w następstwie choroby zawodowej.

Zgodnie z jedną z uchwał Sądu Najwyższego podjętą w składzie 7 sędziów, z upływem trzech lat przedawniają się roszczenia o urlop wypoczynkowy.

 

Roczny termin przedawnienia

Krótszy, bo jednoroczny termin przedawnienia jest stosowany do roszczeń przysługujących pracodawcy wobec pracownika o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracownika wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych, a także o odszkodowanie w razie nieuzasadnionego rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia i roszczeń o zapłatę odszkodowania za naruszenie zakazu konkurencji.

 

Terminy przedawnienia w razie umyślnego wyrządzenia szkody

Adwokat powinien zwrócić uwagę Klientowi, że w sytuacji umyślnego wyrządzenia szkody przez pracownika pracodawcy, do przedawnienia roszczenia o naprawienie takiej szkody stosuje się terminy przedawnienia nie z Kodeksu pracy, lecz regulacje z Kodeksu cywilnego. Co to oznacza? Oznacza to tyle, że roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Jeżeli natomiast szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. W sytuacji, gdy wyrządzona została szkoda na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.

 

Rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia

Od kiedy należy liczyć bieg przedawnienia poszczególnych roszczeń związanych ze stosunkiem pracy? Na przykład bieg przedawnienia roszczenia pracownika o urlop wypoczynkowy rozpoczyna się ostatniego dnia roku kalendarzowego, w którym pracownik uzyskał prawo do urlopu. Jeżeli zaś chodzi o roszczenie pracodawcy o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracownika w wyniku niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych to przedawnienie biegnie od dnia, w którym pracodawca dowiedział się o wyrządzeniu przez pracownika szkody. 

Sąd Najwyższy w swoich orzeczeniach przyjmuje, że przez wyrażenie "od dnia, w którym pracodawca podjął wiadomość o wyrządzeniu przez pracownika szkody" należy rozumieć nie dzień, w którym pracodawca zechciał przyjąć do wiadomości fakt powstania szkody, wyrządzonej mu przez pracownika, lecz czas, w którym w zwykłym toku rzeczy pracodawca mógł i powinien był podjąć wiadomość o takiej okoliczności. Pracownik bowiem nie może przez długi czas liczyć się z ewentualnością wystąpienia przeciwko niemu przez pracodawcę z roszczeniem odszkodowawczym z tytułu zarzucanego mu przez pracodawcę spowodowania szkody. 

 

Terminy przedawnienia roszczeń z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

Jeżeli chodzi o przedawnianie roszczeń związanych z wypadkiem przy pracy bądź chorobą zawodową, to można w tym zakresie wyróżnić dwa zasadnicze poglądy. Mianowicie do wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 24 kwietnia 2002 r. (sygn. P 5/01) o niezgodności z art. 3 i 32 Konstytucji RP art. 32 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 12.6.1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych przez to, że wprowadzają nierówne traktowanie przez pracodawców osób uprawnionych do odszkodowania oraz ograniczają odpowiedzialność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych tylko do pracowników nieuspołecznionych zakładów pracy i członków ich rodzin, orzecznictwo stało na stanowisku, że roszczenie o jednorazowe odszkodowanie z tytułu uszczerbku na zdrowiu spowodowanego wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową podlega trzyletniemu przedawnieniu określonemu w art. 291 § 1 Kodeksu pracy.

Dniem wymagalności, a zarazem początkowym dniem okresu przedawnienia roszczenia pracownika o jednorazowe odszkodowanie jest dzień, w którym pracownik dowiedział się o doznaniu trwałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu albo o jego zwiększeniu co najmniej o 10% (vide: uchwała Sądu Najwyższego wydana w składzie 7 sędziów z 17 października 1984 r., sygn. III PZP 29/84). 

Po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyżej wymienionego orzeczenia, Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych ma charakter świadczenia z ubezpieczenia społecznego i nie podlega przedawnieniu (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 8 sierpnia 2007 r., sygn. II UK 23/07).

 

Roszczenia stwierdzone prawomocnym orzeczeniem

Na koniec należy jeszcze dostrzec, że roszczenia stwierdzone prawomocnym orzeczeniem organu powołanego do rozstrzygania sporów oraz roszczenia stwierdzone ugodą zawartą w trybie określonym w Kodeksie pracy przedawniają się z upływem dopiero 10 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia lub zawarcia ugody.

 

Sprawy z zakresu prawa pracy - Adwokat Łódź Zgierz

Kancelaria Adwokacka w Łodzi i Zgierzu Adwokata Piotra Sęka oferuje kompleksową pomoc prawną w sprawach z zakresu prawa pracy, prawa cywilnego, rodzinnego, spadkowego i administracyjnego. Posiadamy wieloletnią praktykę w reprezentacji naszych Klientów przed sądami powszechnymi i admiracyjnymi na ternie całej Polski. Zapraszamy do skorzystania z usług prawnych naszej Kancelarii Adwokackiej. 

 

Słowa kluczowe: porady prawne Łódź, adwokat Łódź, Kancelaria Adwokacka Łódź, porady prawne Zgierz, prawo pracy adwokat Zgierz, sprawy o zapłatę, kancelaria adwokacka Łódź

Zobacz inne sprawy z kategorii > Sprawy pracownicze i ubezpieczenia społeczne
Zmiana trybu rozwiązania umowy o pracę Samowolne udanie się na urlop Wypadek przy pracy Treść wypowiedzenia umowy o pracę Zwrot składek na ubezpieczenia społeczne zapłaconych przez pracodawcę Opóźnienie w wypłacie wynagrodzenia a rozwiązanie stosunku pracy Rozwiązanie umowy o pracę z pracownicą w ciąży