­Zadośćuczynienie dla pośrednio poszkodowanych

­Zadośćuczynienie dla pośrednio poszkodowanych

Czym jest zadośćuczynienie? Zadośćuczynienie to jedna z podstawowych form naprawienia szkody – w tym wypadku tzw. szkody niemajątkowej (krzywdy), która przejawia się przede wszystkim w negatywnych przeżyciach psychicznych, związanych z określonym zdarzeniem szkodzącym. 

Obecnie Kodeks cywilny rozszerza zakres osób, którym takie zadośćuczynienie może zostać przez sąd przyznane. Obok bezpośredniego poszkodowanego, a więc osoby, która „na własnej skórze” doświadcza szkody, pojawiają się także tzw. pośrednio poszkodowani. Są to osoby, przeciwko którym, co prawda, naruszenie określonych dóbr osobistych nie zostało skierowane, ale sam fakt wyrządzenia szkody dotknął w pewien sposób także ich (takie osoby również cierpią, odczuwają ból czy negatywne emocje związane z zaistniałym stanem rzeczy). 

Co istotne, zadośćuczynienie może zostać przyznane tylko w przypadkach przewidzianych przez ustawodawcę, a więc katalog takich okoliczności jest ograniczony. 

Zadośćuczynienie pieniężne za utratę bliskiej osoby

Kodeks cywilny w art. 446 § 4. wskazuje, iż sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Artykuł ten został dodany do Kodeksu w 2008 roku, czego konsekwencją jest fakt, iż szkody wyrządzone przed wejściem w życie nowelizacji (a więc przed 2008 rokiem), a tym samym przyznanie pośrednio poszkodowanym stosownego wyrównania, nie jest na tej podstawie możliwe. 

Sąd Najwyższy stwierdził jednak w uchwale podjętej w 2010 roku, iż „najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie art. 448 k.c. w związku z art. 24 § 1 k.c. zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 r.”, tj. przed dodaniem do art. 446 paragrafu 4. 

Zadośćuczynienie z powodu cierpienia wskutek utraty bliskiej osoby może zostać przyznane jedynie najbliższym członkom rodziny zmarłego. Jak zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z 2005 roku pod pojęciem „najbliższych członków rodziny” należy doszukiwać się osób powiązanych więzią rodzinną, która rozumiana jest dość szeroko – chodzi tu o pokrewieństwo, małżeństwo, przysposobienie, powinowactwo, rodzinę zastępczą, a nawet pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym. 

Zadośćuczynienie pieniężne za zerwanie więzi rodzinnej

W 2021 roku do Kodeksu cywilnego został dodany art. 4462 stanowiący, iż „w razie ciężkiego i trwałego uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, skutkującego niemożnością nawiązania lub kontynuowania więzi rodzinnej, sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny poszkodowanego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę”. 

Inaczej niż wcześniej wspomniany przepis, odnoszący się do zadośćuczynienia za utratę bliskiej osoby, tu art. 4462  stosowany jest z mocą wsteczną. Oznacza to, że można domagać się zadośćuczynienia wskutek ciężkiego uszczerbku na zdrowiu poszkodowanego także w odniesieniu do zdarzeń szkodzących, które miały miejsce przed nowelizacją. 

Zgodnie z brzmieniem omawianego przepisu, szkoda ma spowodować niemożność nawiązania lub kontynuowania więzi rodzinnej. Taka sytuacja może mieć miejsce przykładowo, gdy bezpośrednio poszkodowany, wskutek zdarzenia szkodzącego znalazł się w stanie wegetatywnym, uniemożliwiającym mu normalne funkcjonowanie. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 23 marca 2023 roku wskazał, iż […] w orzecznictwie przyjmuje się, że naruszenie więzi rodzinnej (małżeńskiej) między najbliższymi członkami rodziny w sposób uzasadniający roszczenie oparte na art. 4462 k.c. (w poprzednim stanie prawnym na art. 448 k.c.) można przyjąć jedynie w okolicznościach wyjątkowych, w których doszło do faktycznej niemożliwości nawiązania i utrzymania kontaktu z bezpośrednio poszkodowanym z powodu ciężkiego i głębokiego stanu upośledzenia jego funkcji życiowych. Dotyczy to zatem najcięższych i nieodwracalnych uszczerbków na zdrowiu, wiążących się z dotkliwą, niekończącą się krzywdą, porównywalną z krzywdą związaną z definitywną utratą osoby najbliższej. 

Co równie istotne, osobami uprawnionymi do uzyskania zadośćuczynienia na podstawie art. 4462 są najbliżsi członkowie rodziny bezpośrednio poszkodowanego, rozumiani identycznie, jak w przypadku zadośćuczynienia za utratę bliskiej osoby. 

Odszkodowania i zadośćuczynienia – adwokat Łódź Zgierz Ozorków 

Potrzebujesz pomocy w uzyskaniu odszkodowania bądź zadośćuczynienia? Sprawca szkody nie chce wypłacić Ci należnej rekompensaty bądź zakład ubezpieczeń wymyśla sobie kolejny powód by nie wypłacić należnych Ci pieniędzy bądź zaniża je w sposób nieuprawniony? Zapraszamy do skorzystania z naszej oferty usług prawnych. Posiadamy wieloletnią praktykę w sprawach sądowych w zakresie dochodzenia odszkodowań oraz zadośćuczynień.  

Słowa kluczowe: sprawy odszkodowawcze, porady prawne Łódź, adwokat Łódź, adwokat Zgierz, adwokat Ozorków, Łódź kancelaria adwokacka, odszkodowania Łódź, zadośćuczynienie Łódź